www.misioni.hr

KURORA E ADVENTIT   Koha e Adventit (Ardhjes), ėshtė periudha kohore prej katėr javėsh, tė cilėn e karakterizon pėrgatitja shpirtėrore e besimtarėve dhe mbarė Kishės pėr festėn e Krishtlindjes. Nė kohėn e Adventit ėshtė bėrė traditė qė nėpėr kisha, kapela apo edhe vende tjera qofshin ato zyre, ambijente familjare etj., tė vendosen kurorat e Adventit si simbol i kėsaj Kohe tė shenjtė. Pėrdorimi i kurorės sė Adventit, nė fakt, nuk ka ndonjė prapavijė bibliko-liturgjike, mirėpo, mundė tė ketė efekte pozitive nė nxitjen e njė pėrgatitjeje mė tė mirė pėr festėn e Lindjes sė Krishtit. Pra, fjala ėshtė pėr katėr qirinjė tė vendosur nė njė gjethembajtės i formėsuar si kurorė. Kjo formė mė sė shumti pėrdoret nė botėn gjermane dhe atė tė Amerikės veriore. Prejardhja e saj ėshtė e kohės pagane e qė u pėrket popujve germanė. Nė muajin dhjetor, nė tė cilin fillon tė zgjatet dita, ata festonin fitoren e dritės sė diellit mbi errėsirėn. Pėrdorimi i kėsaj kurore pėrhapet nė vazhdim qė nga shekulli XVI. Ajo i pėrshkruhet ambijentit evangjelik dhe lidhet me famullitarin e habsburgėve, Johann H. Wicherna (1808-1881). Ai kishte pėrdorur njė kurorė tė tillė nė vitin 1833 nė shtėpinė tė cilėn e kishte ndėrtuar pėr tė rinjtė nė nevojė. Ai kishte filluar qė nė ditėn e parė tė Ardhjes tė vendos nga njė qiri nė njė dru pishe, dhe kėshtu ēdo ditė deri natėn e Krishtlindjes kur ishin bėrė 24 qirinjė. Si simbolikė kishte marrė njė thėnje nga Ungjilli i Gjonit: “E Drita shndėriti nė errėsirė” e qė i pėrshkruhet mishėrimit tė Krishtit dhe banimit tė tij nė mesin e njerėzve. Kurora shėrben si njė lloj ore e cila shėnon kohėn e pritjes sė Krishtlindjes. Tė dielėn e parė tė Ardhjes ndezet njė qiri, tė dytėn dy e kėshtu me radhė, dhe e gjithė kjo kohė ėshtė njė pėrkujtim i periudhave tė ndryshme historike tė shėlbimit, por edhe simbol i dritės sė profetėve, e cila pak nga pak shndėriste natėn e shenjtė – lindjen e Diellit tė drejtėsisė (Mal 3,20; Lk 1,78). Kėto kurora zakonisht punohen nė kontraste ngjyrash. Psh. qirinjtė tė kuq, ndėrsa kurora e gjelbėrt, apo kurora ngjyrė ari, qirinjtė tė kaltėr. Kurora bėhet nė formė rrethi dhe paraqet formėn e diellit si rreth, por, kjo formė mundė tė paraqes edhe rrjedhen e kohės. Forma e kurorės burimore prej 24 qirinjėve nuk ishte edhe aq praktike prandaj fillon tė zbehet dhe tė zhduket krejtėsisht, mirėpo ndodhė qė ėshtė pėrdorur me rastin e punimit tė ndonjė llambadari romantik prej 24 dritave. Ėshtė e rėndėsishme se kurora e Adventit liturgjikisht mundė tė pėrdoret pasiqė fjala ėshtė nė rend tė parė pėr qirinjtė – dritėn. Misteri i Krishtlindjes edhe nė aspektin biblik mbėshtetet nė antitezėn: natė-ditė, errėsirė-dritė. Pas kėtij pėrshkrimi tė shkurtėr mbi kurorėn e Adventit, na mbetet qė secili personalisht tė rritet nė fe, ashtu si do tė shtohet drita e qirinjėve qė ndizen, tė diel pas tė diele, gjatė Kohės sė shenjtė tė Ardhjes. Don Agimi