MESAZHI I ATIT TE SHENJTË
BENEDIKTI XVI
PËR KREZHMET 2010


Drejtësia e Hyjit u dëftua
me anë të fesë në Krishtin (krh. Rm 3,21-22)

Të dashur vëllezër e motra,

çdo vit me rastin e Krezhmeve, Kisha na grish për të parë me sinqeritet jetën tonë nën dritën e mësimeve të ungjillit. Këtë vit kam dëshirë t’ju parashtroj disa përsiatje mbi temën e gjërë të drejtësisë, duke u nisur nga pohimi paulin: Drejtësia e Hyjit u dëftua me anë të fesë në Krishtin (krh. Rm 3,21-22).


Drejtësia: “Dare cuiquque suum” (T’i japësh secilit atë çka i takon)

Parasëgjithash po ndalem në domethënien e termit “drejtësi” që në gjuhën e përgjithshme do të thotë “t’i japësh secilit atë çka i takon – dare cuiquque suum”, sipas shprehjes së njohur të Ulpianit, jurist romak i shekullit III. Në të vërtetë një përkufizim i tillë klasik nuk saktëson se çka është ajo “që i takon” për t’ja siguruar gjithkujt. Çka njeriu ka më shumë nevojë nuk mund t’i garantohet me anë të ligjit. Për të gëzuar një jetë në plotësi, njeriu ka nevojë për diçka më të brendshme gjë e cila mund t’i jepet vetëm falas: mund të thuhet që njeriu jeton prej asaj dashurie që vetëm Zoti mund t’ia japë duke e pasë krijuar në shëmbëllimin dhe përngjasimin e vet. Sigurisht që janë të nevojshme dhe të dobishme të mirat materiale – vetë Jezusi është angazhuar të shërojë të sëmurët, t’u heqë urinë turmave që i shkonin pas e sigurisht dënon indiferencën që ende sot shkakton vdekjen e qindra miliona qëniesh njerëzore për shkak të mungesës së ushqimit, të ujit dhe të ilaçeve – por drejëtsia “shpërndarëse” nuk i jep qënies njerëzore gjithçka i takon”. Sikurse, por edhe më shumë se për bukën ai ka nevojë për Hyjin. Vë re shën Agustini: nëse “drejtësia është virtyti që i jep secilit atë çka i takon…nuk është drejtësi e njeriut ajo që shkul njeriun nga Zoti i vërtetë” (De civitate Dei, XIX, 21)


Nga buron padrejtësia?

Marku ungjilltar na përcjell këto fjalë të Jezusit që janë pjesë e një debati të asaj kohe rreth asaj që është e pastër dhe asaj që është e papastër: “S’ka asgjë përjashta njeriut që mund ta bëjë atë të papastër duke hyrë në të, por çka del prej njeriut ajo e bën të papastër.... Çka del prej njeriut ajo e bën të papastër, sepse prej brendisë prej zemrës së njeriut rrjedhin: mendimet e këqija” (Mk 7,14-15.20-21). Përtej çështjes së atypëratyshme që ka të bëjë me ushqimin, mund të dallojmë në reagimin e farizenjëve një tundim të përhershëm të njeriut: kërkimi i zanafillës së të keqes në një shkak të jashtëm. Shumë prej ideologjive moderne, po të vihen re me kujdes, mbartin këtë parakusht: meqenëse padrejtësia vjen nga përjashtë, që të mbretërojë drejtësia mjafton të zhvendosen shkaqet e jashtme që pengojnë realizimin e saj. Kjo mënyrë të menduari – thotë Jezusi – është naive dhe jo largpamëse. Padrejtësia, frut i të keqes, nuk i ka rrënjët vetëm të jashtme; e ka zanafillën në zemrën e njeriut ku ndodhen farat e një bashkëjetese të mistershme me të keqen. Psalmisti e pranon këtë gjë me hidhërim kur thotë: “Ja, mëkatar unë linda, madje në mëkate nëna ime më ngjizi” (Ps 51,7). Po njeriu është bërë i brishtë nga një shtytje e brendshme që i mbyt atij aftësinë për të krijar nje marrëdhënie të brendshme me tjetrin. Njeriu, qe në vetë natyrën e tij është i hapur për të ndarë bashkë me të tjerët, ndjen brenda vetes së tij një fuqi rëndese të çuditshme që e çon drejt përkuljes në vetvete, drejt daljes mbi të tjerët dhe kundër tyre: ky është egoizmi, pasojë e mëkatit të rrjedhshëm. Adami dhe Eva të joshur nga mashtrimi i Qoftlargut, duke marrë frutin e mistershëm kundër udhërit hyjnor, vunë në vend të logjikës së besimit te Dashuria atë të dyshimit dhe të inatit; në vend të logjikës për të marrë dhe për të pritur me besim nga Tjetri, logjikën për të marrë e për t’i bërë gjërat vetë, duke provuar kështu ndjesinë e ankthit dhe të pasigurisë. Si mundet njeriu të çlirohet nga kjo cytje egoiste dhe t’i hapet dashurisë?


Drejtësi dhe Sedaqah

Në zemër të mençurisë së Izraelit gjejmë një lidhje të thellë ndërmjet besimit në Hyjin që “ngren nga pluhuri të dobëtin” (Ps 113,7) dhe drejtësisë ndaj të afërmit. Vetë fjala me të cilën në hebraisht quhet virtyti i drejtësisë, sedaqah e shpreh mjaft mirë atë. Sedaqah në të vërtetë do të thotë, nga njëra anë pranim i plotë i vullnetit të Hyjit të Izraelit; nga ana tjetër ndihmë ndaj të afërmit (krh. Dal 20, 12-17), veçanërisht ndaj të varfërit, të huajit, jetimit dhe vejushës (krh. Lp 10,18-19). Por të dyja domethëniet janë të ndërlidhura, pasi për izraelitin t’i japësh të varfërit nuk është gjë tjetër veçse ajo çka është për t’iu kthyer Zotit që ka pasur mëshirë për mjerimin e popullit të tij. Jo rastësisht dhurimi i rrasave të Ligjit Moisiut mbi malin e Sinait bëhet pas kalimit në Detin e Kuq. Dëgjimi i Ligjit ka si parakusht besimin në Zotin që i pari ka “dëgjuar vajtimin” e popullit të tij dhe ka zbritur për ta çliruar nga pushteti i Egjiptit” (krh. Dal 3,8). Hyji është i ndjeshëm ndaj klithjes së të mjerit e kërkon nga ana e tij vetëm që ta dëgjojë: kërkon drejtësi ndaj të varfërit (krh. Sir 4,4-5.8-9), të huajit (krh. Dal 22,20), skllavit (krh. Lp 15,12-18). Për të qenë pjesë e drejtësisë duhet me dalë nga rremendja e vetmjaftueshmërisë, nga ajo gjendje e thellë mbylljeje që është vetë burimi i padrejtësisë. Lypset me fjalë të tjera një “dalje” më e thellë nga ajo që Zoti ka bërë me Moisiun, një çlirim i zemrës që e vetme, fjala e Ligjit, është e pafuqishme ta përmbushë. A ka atëhere për njeriun shpresë për drejtësi?


Krishti drejtësia (vepra shpërblimtare) e Hyjit

Shpallja e krishterë i përgjigjet pozitivisht etjes së njeriut për drejtësi sikurse thotë edhe Shën Pali në Letrën drejtuar Romakëve: “Tani veç, pavarësisht nga Ligji, u dëftua vepra shëlbimtare (drejtësia) e Hyjit, e dëshmuar prej Ligjit e prej Profetëve, vepra shëlbimtare (drejtësia) e Hyjit me anë të fesë në Jezu Krishtin për të gjithë ata që besojnë pa farë dallimi, sepse të gjithë mëkatuan dhe u përjashtuan nga lumturia e Hyjit e me hirin e tij, të gjithë e fituan falas drejtësinë, në saje të shpërblimit që bëri Jezu Krishti. Atë Hyji e caktoi të jetë, në saje të fesë, fli pajtuese me anë të gjakut të vet” (3,21-25).
Cila është pra kjo drejtësi e Krishtit? Parasëgjithash është drejtësia që vjen prej hirit ku nuk është njeriu ai që ndreq, shëron veten e tij dhe të tjerët. Fakti që shpërblimi bëhet me anë të gjakut të Krishtit do të thotë që nuk janë flitë e njeriut ata që e çlirojnë nga pesha e fajeve, por vepra e dashurisë së Hyjit që hapet deri në fund, derisa merr mbi vete mallkimin që i takon njeriut, për t’i përcjellë atij në këmbim bekimin që i takon Hyjit (krh. Gal 3,13-14). Por kjo gjë ngren menjëherë një çështje: ç’drejtësi është kjo kur i drejti vdes për shkak të fajtorit dhe fajtori merr në këmbim bekimin që i takon të drejtit? Ateherë a nuk merrka secili të kundërtën e asaj që i takon? E vërteta është se këtu na shfaqet drejtësia hyjnore krejtësisht e ndryshme nga ajo njerëzore. Hyji ka paguar për ne me Birin e tij çmimin e shpërblimit, një çmim me të vërtetë shumë i lartë. Përballë drejtësisë së kryqit njeriu mund të ngrejë krye, sepse ajo nxjerrë në pah se njeriu nuk është një qënie autarkike, por ka nevojë për një Tjetër që të jetë plotësisht vetvetja. Kthimi kah Krishti, besimi i ungjillit do të thotë në fund të fundit pikërisht këtë gjë: të dalësh nga rremendja e vetmjaftueshmërisë që të zbulosh dhe të pranosh mjerimin tënd – mjerimin e të tjerëve dhe të Hyjit, nevojën e faljes dhe e miqësisë së tij.
Merret vesh atëherë se si besimi është tjetër gjë nga një fakt natyror, i kollajtë e i afërmendshëm: duhet pervujtëni për të pranuar që një tjetër të më çlirojë nga ajo “çka më takon” mua për të më dhënë atë “çka i takon” atij. Kjo ndodh veçanërisht në sakramentet e Rrëfimit dhe të Eukaristisë. Falë veprës së Krishtit, ne mund të bëhemi pjesë e drejtësisë “më të madhe” që është ajo e dashurisë (krh. Rm 13,8-10), drejtësia e atij që në çdo rast e ndjen veten më shumë debitor se sa kreditor, pasi ka marrë më shumë se sa mund të mendojë.
I fortë me këtë përvojë i krishteri është i cytur të kontribojë në formimin e një shoqërie të drejtë, ku të gjithë të marrin çka është e nevojshme për të jetuar me dinjitetin që i takon njeriut dhe ku drejtësia merr jetë nga dashuria.
Të dashur vëllezër e motra, Krezhmet kulmojnë në treditëshin e Pashkëve, gjatë të cilit edhe këtë vit do të kremtojmë drejtësinë hyjnore që është plotësi dashurie, dhurimi dhe shpëtimi. Qoftë kjo kohë pendese për çdo të krishterë një kohë e vërtetë kthimi dhe njohjeje e fuqishme e misterit të Krishtit i cili ka ardhur të përmbushë çdo drejtësi. Me të tilla ndjenja ju përcjell të gjithëve bekimin Apostolik.
 

Vatikan më 30 tetor 2009
PAPA BENEDIKTI XVI