Qysh
pas luftės sė dytė botėrore nė Jugoslavinė e re
gjendja e shqiptarėve katolikė nuk ka ndryshuar nga
ajo e paraluftės, pėrkundrazi pushteti i ri sulmoi
menjėherė familjet qytetare katolike prej tė cilave
nga njė antarė ishte i pushkatuar ose ishte i
burgosur pėr shkak tė «bashkėpunimit» me pushtetin
italian dhe gjerman gjatė okupimit tė Kosovės dhe
Shqipėrisė, ose pėr shkak tė pėrfitimit nė luftė.
Kjo dha shkas pėr fillimin e dėbimeve tė familjeve
nė fillim nė Australi e mė vonė edhe nė Kroaci. Ky
dėbim filloi dhe u zhvillua mes viteve 1946-1955,
kryesisht nga Prizreni, Ferizaji, Peja, Gjakova dhe
Shkupi. Ky dėbim i pėrfshiu banorėt e qyteteve dhe
fshatrave, kryesisht filigranėt dhe argjentarėt tė
cilėt migruan nė Bosnje dhe Hercegovinė dhe Kroaci.
Ky dėbim, tė paktėn sa i pėrket Kroacisė ndihmohet
nga ana e pushtetit duke iu mundėsuar mėnyra mė tė
lehta nė hapjen e dyqaneve nė vendet mė tė mira.
Dėbimi i familjeve shqiptare vazhdon deri nė vitin
1981. Nė kėtė valė u pėrfshin kryesisht strukturat
fshatare me gjithė familjet e tyre, posaqėrisht tė
rrethit tė Gjakovės dhe tė Klinės, tė cilėt shkojnė
nė SHBA. Ėshtė pėr tu ēuditur se nė kėtė periudhė nė
pushtet ishte garnitura shqiptare si nė parti
poashtu edhe nė organet e shtetit. Mirėpo, dėbimi mė
masovik ndodhi nė vitet 1991-1992 kur u dėbuan me
mijėra shqiptarė nė vendet e perėndimit. Kėshtu
besimtarėt e dėbuar nėpėr vendet e reja tė huaja,
shpejt do tė ballafaqohen me probleme tė ndryshme,
duke patur vėshtirėsi me gjuhė nė ambient tė ri
shoqėror e kulturor. Andaj, nė kėtė drejtim u
paraqit nevoja pėr ndihmesė dhe pėrkrahje
besimėtarėve tanė me meshtarėt shqiptarė tė dėrguar
nga Kosova. Me pėrkrahjen e ipeshkvit tė ndjerė
Imzot Nikė Prelės dhe tė njė grupi besimtarėsh tanė
nė Kroaci nė vitin 1971 pėr herė tė parė u tha mesha
nė gjuhėn shqipe, pėr tu bėrė mė pas traditė mujore.
Me ardhjen e don Milorad Defari-t (tani monsinjor)
disa vite me radhė u organizua nėpėr kishat e
Zagrebit mesha ēdo tė diele. Edhe pse me vonesė tė
madhe imzot Nikė Prela nė vitin 1991 e dekretoi don
Dodė Gjergjin pėr pėrgatitjen e themelimit tė
Misionit nė Zagreb, ku pėr fat mė 7. nėntor 1991 me
nr. Dek. 2974/91 nga Kardinali Franjo Kuharic u
themelua Misioni Katolik Shqiptar si famulli
personale, nė teritorin e argjiipeshkvisė sė
Zagrebit duke ia bashkangjitur tėrė Kroacinė.
Fillimisht mesha u organizua nė Zagreb, mė vonė njė
herė nė muaj nė Bjellovar, Rijekė, Zarė dhe njė herė
nė vit nė Kranj tė Sllovenisė (mbi 1000 katolik
shqiptarė). Nė vitin 1994 me kontributin e
besimtarėvė tanė nė Kroaci ėshtė blerė qendra e
misionit. Don Dodė Gjergji qėndroi si udhėheqės i
misionit deri nė mesin e vitit 1994, kur e filloi
punėn e vet nė Shqipėri nė muajin e 10 u emrua
misionar Don Ndue Balabani, i cili edhe sot e
udhėheqė misionin.
Misioni Katolik Shqiptar, sipas njė statistike tė
vjetėruar numėron afėr 12.000 katolikė shqiptarė nė
tėrė teritorin e Kroacisė. Pėrpos Meshės qė thuhet
me rastin e festave dhe ēdo tė djele nė Kishėn ė
Shėn Pjetrit nė (rr. Vllaska) tė Zagrebit, njė herė
nė muaj thuhet edhe nė kėto qendra tė Kroacisė:
Bjellovar, Kutinė, Split, Zarė, Rijekė, Pullė,
Rovinj, dhe nė Slloveni: Kranj dhe Velenje. Shumica
e beesimtarėve tanė vijnė nga Kosova, ndėrsa njė
numėr i vogėl nga Mali i Zi. Ata pėrgjithėsisht
merren me filigran-artzejtari, bukėpjėkte, hoteleri,
etj. Por nuk duhet harruar edhe njė numėr edhe pse
tė vogėl qė merren me shkencė (profesorė, mjek,
avokatė, gazetarė, muzicient, studentė).
